home extranet
Clusjusz i tulipany
Carol Clusius (Charles de l’Ecluse) (1526-1609) to jeden z najsłynniejszych botaników początku XVII wieku. Jemu współcześni to zielarz Rembert Dodoens i Lobelius. Mimo, że Clusius studiował medycynę, w historii zapisał się jako uznany botanik. Uszeregował rośliny według ich dokładnych form, nadając im krótkie i rzeczowe nazwy, starając sie by były bardzo proste. Często ograniczał się do nazw dwuwyrazowych, co następnie przejął Linneusz. Clusius jest jednoznacznie łączony z tulipanami. Powszechnie uważa się, że to właśnie on jako pierwszy zajmował sie uprawą tulipanów w Holandii. Chętnie dzielił się cebulami i kwiatami z innymi.
Panuje powszechne przekonanie, że tulipany pochodzą z Turcji. Istnieją jednak źródła podające za ich ojczyznę podnóża Himalajów. Olbrzymie imperium Tureckie i Otomanskie Sulejmana Wspaniałego (1520-1566) rozciągało się od Północnej Afryki aż po Europę Środkową do Węgier i obejmowało znaczną część Azji Mniejszej. Na dworze władców Konstantynopola (którzy po zwycięskich podbojach w 1543 stał się stolicą Imperium Ottomanskiego) ogrodnictwo i uprawa tulipanów były wysoko cenione. Podobnie jak inne produkty, tulipany sprowadzane były do stolicy z innych prowincji. Ghislain de Busbecq, ambasador austriackiego cesarza - Ferdynanda I bardzo interesował sie tulipanami. W 1555 roku, wspominał o nich w listach do cesarza. W Zachodniej Europie pierwsze wieści o kwitnących „Tureckich Tulipanach” przedstawil w 1561 roku Conrad Gesner.
Clusius, późniejszy zarządca Królewskiego Ogrodu w Wiedniu, sam uprawial cebule i pozyskiwał nasiona tulipanów. Zajmował się tym w Wiedniu, ale także we Frankfurcie po 1577 roku i w Leiden po 1593 roku. Przeprowadzał badania, krzyżując różne tulipany. Jedna z jego najważniejszych prac „Rariorum aliquot stirpium per Hispanias observatorum Historia, libris duobus express” z 1567 roku (Opis flory regionu, oparty na własnych obserwacjach podczas podróży po Hiszpanii) zawiera dodatek, który nie ma nic wspólnego z florą Hiszpanii. Clusius opisuje różnorodne rośliny cebulowe, głównie tulipany, które zdobyl w Turcji. Cała różnorodnść tych i innych bardzo starych odmian tulipanów można podziwiać w „Hortus Bulborum” w Limmen. Część z nich zdobiła również Ogród Botaniczny (Hortus) w Leiden. W ten sposób chroni się stare i rzadkie odmiany przed wyginięciem. Jedne z najstarszych tulipanów „Duc van Tol” (o których pisano juz w 1620) istnieja do dziś w kolorze żółtym i czerwonym.
Tulipany podzielone są na grupy, ze względu np. na okres kwitnienia, wygląd i
rozmiar kwiatu i tak pojedyncze wczesne tulipany mają podobne cechy do
najstarszych odmian z XIX wieku, z których wiele istnieje do dziś. Niestety,
źródło pochodzenia pełnego wcześnie kwitnącego tulipana jest nieznane.
Najprawdopodobniej wywodzi się od tulipana „Murillo” wyhodowanego w 1850 roku.
Tulipany Darwina dzięki długiej i mocnej łodydze oraz kształtnej formie płatków popularne są jako kwiaty cięte. Tulipany lilioksztaltne mają długie, szpiczaste płatki. Tulipany papuzie pochodzą z XVII wieku. Są często dwukolorowe, a ich płatki są bardzo duże o fantazyjnie powcinanych i pofałdowanych brzegach.
